Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου   Click to listen highlighted text! Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου

Ψάχνετε κάτι;

Γράψτε την λέξη που ακούσατε ή διαβάσατε και δείτε τι ακριβώς σημαίνει στην Λευκαδίτικη διάλεκτο!

Όλα τα λήματα από Προτεινόμενα

αβαρία (η)

ζημιά, όταν χύνεται το κρασί ή το λάδι κατά την μεταφορά του κλπ και στο εμπόριο ή την συλλογή της σοδειάς – “είχα πολλές αβαρίες εφέτος”.

αγκωνάρι (το)

γωνία τοίχο οικοδομής, γωνιακό πελεκημένο λιθάρι, συνήθως παραλληλόγραμμο που χτίζεται στις γωνίες των οικοδομών. ογκώδες λιθάρι: “Σήκωσε ξαφνικά ένα αγκωνάρι και τον χτύπησε” οι τέσσερις γωνίες των οικοδομών: “τ΄ αγκωνάρια του σπιτιού” Παροιμία: Τοίχος δίχως θέμελα, τι τα θέλει τα αγκωνάρια; Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Ἀγκωνάρι: . . . Περισσότερα

ἀφάνος

Ἀφάνος /ὁ/ (Ἰ. affano) = ἆσθμα, δυσφορία, ταραχή. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης    Λέμε: “μούρτε αφάνος”, χλόμιασα, σχεδόν λιποθύμησα. Το ιταλικό affano, κατά τον Mandeson, σημαίνει ανησυχία, αγωνία, άγχος (εδώ παραπέμπει και ο Λάζαρης). Όμως ο Δημητράκος στη λέξη “αφάνιση” ερμηνεύει: η μεγάλη σωματική κατάπτωση, που εύκολα οδηγεί στο . . . Περισσότερα

βεράγκι (επιρρ.)

σπίτι ανοιχτό και αφύλαχτο. “Άφκε η ΄ξτιανή το σπίτι της βεράγκι και βήκε στη γειτονιά για κουτσομπολιό”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Βεράγκι /ἐπίρ./ (Π.Τ. βιρὰν) = οἰκία ἀνοικτὴ καὶ ἀφύλακτος, θύρα παράθυρον ἀνοικτόν: «ἄφκε τὸ σπίτ’ βεράγκι». Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης    “Σπίτι ανοιχτό και . . . Περισσότερα

βύσαλο (το)

εσφαλμένη γραφή της λατινικής (besalis) και μεσαιωνικής λέξης βήσαλο = τούβλο, “οπτή πλίνθος” που διατηρήθηκε μέχρι σήμερα ως ιδιωματική λέξη και σημαίνει κεραμίδι, κομμάτι κεραμιδιού ή τούβλου. Μεταφορικά: κάθε πράγμα του σπιτιού (αορίστως) ή αγροτικού προϊόντος σε περιπτώσεις καταστροφής από σεισμό, πυρκαγιά, θεομηνία ή κλοπή. Απ΄ αυτό και η σχετική . . . Περισσότερα

γάνα (η)

μουντζούρα, μαύρη σκουριά από το τηγάνι, και άλλα χαλκώματα. διαπόμπευση. Παροιμίες: “Άντρας ψηλός, απόστολος, κοντός πομπή και γάνα …”, “Κοντή γυναίκα πέρδικα, ψηλή  καραμαντάλω”. βρισιά μεταξύ γυναικών: “Μωρή γάνα, μωρή κίσσα” (η γάνα εδώ σημαίνει ανήθικη). Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Γάνα /ἡ/ (γανάω)(περιπεσὸν εἰς ἀντίθετον ἔννοιαν) . . . Περισσότερα

ζαγάρι (το)

Το κυνηγόσκυλο, μ.τ.φ. το παλιόπαιδο, το τζογλάνι, ο τιποτένιος άνθρωπος. Δημ. Τράγ. : “Παίρνω τα ζαγαράκια μου να πάω να κυνηγήσω / λαγούς κι ελάφια για να βρω και πίσω να γυρίσω ./ Κι εκεί που εκυνηγάα στα δάση και στα όρη / βγάζουν τα ζαγαράκια μου μια πλουμισμένη κόρη” . . . Περισσότερα

ζαχαράτο (το)

κουφέτο και μια σειρά μικρών ζαχαρωτών της ποικιλίας κουφέτο. Χρησιμοποιείται σε προμαντέματα, μαγγανείες και σε ποικίλες άλλες εκδηλώσεις: χαρά, λύπη, πανηγύρια, βάφτιση, αρραβώνες κ.λ.π. Δημοτικό τραγούδι: “Σήμερα και αύριο είμαι εδώ κι ακόμα το Σαββάτο, / την Κυριακή σ΄ αφήνω γεια, γλυκό μου ζαχαράτο”. Παροιμία: “Όρσε, γαμπρέ, κουφέτα”. Λεξικό του . . . Περισσότερα

κλαφούνι (το)

αποτυχημένο κυνηγάρικο σκυλί που δεν έχει τις απαραίτητες ικανότητες για να κυνηγήσει. (ρημ. κλαφουνίζω). Χρησιμοποιείται και για τους τεμπέληδες ανθρώπους.

λάμπασμα (το)

το αποτέλεσμα του λαμπάζω. φρ.: “Τέτοιο λάμπασμα δεν το ξανάπαθα”. Φάντασμα, ξωτικό: “Να φυλάγεσαι από τα λαμπάσματα τα μεσημέρια του Αυγούστου και τις νύχτες του καλοκαιριού”. Άνθρωπος αδύνατος, έπειτα από αρρώστια ή άλλα δεινά: “Πως κατάντησε έτσι ο καημένος! Σωστό λάμπασμα!”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Από . . . Περισσότερα

ντόρκος -α -ο

ο χωρίς επίβλεψη νέος ή νέα, ο τελείως ελεύθερος. φράσεις: “αυτή είναι ντόρκα, δε λογαριάζει κανέναν”. – “Πού γυρίζεις μαρή ντόρκα; δεν έχεις σπίτι;” – “Τον άφησαν τελείως ντόρκον. Ούτε που υπολογίζει μάνα ή πατέρα” – “Κοπάδι ντόρκο”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Ντόρκος -α -ο (δόρκος . . . Περισσότερα

παβέντζο (το)

Απάνεμο μέρος που προφυλάσσεται από τον αέρα. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Παβέντζο /τὸ/ (Ἰ. pavese, spazzavento) = προφύλακτρον τοῦ ἀνέμου, ὑπήνεμον. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης

ρ΄πίζω

ριπίζω χύνω κάτω κατά λάθος υγρό ή στερεό πράγμα. “Μου ρ΄πίστηκε το φαΐ στο δρόμο, που πήγαινε για τους αργάτες” – “Μου ρ΄πίστικε το σιτάρι, οι ελιές κλπ, από το τσουβάλι”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Ρ(ι)πίζω (ριπίζω, ριπτάζω) = ἀπορρίπτω, χύνω, σκορπῶ (βλ. λ. ρειπίζω). Τα . . . Περισσότερα

ρεπόμπο (το)

το ξυλοκόπημα δάρσιμο. φράση: “έφαγε το ρεπόμπο του κι έφυγε”. Απειλή: “φύγε γιατί θα φας κανένα ρεπόμπο”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Ρεπόμπο /τὸ/ (Ἰ. ri-pompare) = καταχέρισμα, ξυλοκόπημα. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης

σάγ΄λα (η) και σά(γ)ουλα

σάγλα λεπτό σκοινί για πολλαπλές χρήσεις. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Σάγουλα (Σάουλα) /ἡ/ (Ἰ. sagola) = λεπτὸν σχοινίον, ληγαδοῦρα. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης Σάγουλα = λεπτό σχοινί (σεϊζόλα). Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

σκροβοντάω

χτυπώ με μανία κάτω κάποιον ή κάτι. φράσεις: “Θα σε σκροβοντήσω κατά γης” – “Έφαγα σκροβον΄τσά που μού ΄ρθε ο ουρανός κολοκύθι”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Σκροβοντάω (Ἰ. sconfodare) = πλήσσω χαμαί, ἀνατρέπω εἰς τὸ δάπεδον μετὰ κρούσεως, χτυπάω κάτω. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης ’Σκροβοντάω § . . . Περισσότερα

στραβοκατ(ι)νάω

Στραβοκατινάω (στραβός, στρεβλός, Ἰ. catenare) = πάσχω ἡμιπληγίαν ἐκ τρόμου, τρομοκρατοῦμαι, καταπλήσσομαι. βλ. στραβοκατινίζω

τριτσοκώλι

Μπαλωμένο ρούχο. Τριτσώνω τ΄ασκιά (Κοντομίχης). “Ξε-τριτσώθ(η)κα”, όπου και η τρίτσα (τρέσα ,ταινιακό πλέγμα, λέξη γαλλική). Στην προκειμένη περίπτωση, ρούχο, ιδίως αντρικό παντελόνι, μπαλωμένο στον κώλο, γιατί εκεί φθείρεται (τρίβεται) περισσότερο. Από τη μετοχή τριμμένος (του ρήματος τρίβω), το α΄συνθετικό της λέξης (τριτσο …). Το κώλι” μιλάει μόνο του. To drizzare . . . Περισσότερα

ύστερο (το)

το κατάποδο (βλ. λέξη) ή αδέρφι = σωματικό όργανο της λεχόνας που αποβάλλεται ευθύς μετά την γέννηση του παιδιού

Click to listen highlighted text!