Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου   Click to listen highlighted text! Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου

Ψάχνετε κάτι;

Γράψτε την λέξη που ακούσατε ή διαβάσατε και δείτε τι ακριβώς σημαίνει στην Λευκαδίτικη διάλεκτο!

Όλες οι λέξεις στο Σ

συντάζομαι

τακτοποιώ τα του οίκου μου. Σε μοιρολόγι του τόπου έχομε: “Νοικοκυρά συντάζεται να πάει στον κάτω κόσμο / κι αναμεράει τη ρόκα της και χώνει τη φωτιά της …” (Ι.Ν. Σταματέλου, Μοιρολόγια Λευκάδας – 1876 – σελ. 23 και Δημ. Τραγούδια Λευκάδας, σελ 144/9). Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – . . . Περισσότερα

σύντας

Σύντας (συντάσσω) = ὅταν, ὁσάκις, ἐνταυτῶ, συγχρόνως. Tα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης Σύντας, ἐπίρρ. χρ. § ὅταν. Π. σύντας ἔρτω, μοῦ τὰ λές· λέγομεν ἀκόμη καὶ ’σάν. Σύλλαβος – Ιωάννου Σταματέλου

συντρόφι (το)

το εσώρουχο των γυναικών, το βρακί. Η λέξη κατ΄ ευφημισμόν. Οι παλιές Λευκαδίτισσες δε συνήθιζαν να φορούν βρακί – παρά μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις. Το ΄χαν όμως στην κασέλα τους, για κάθε ενδεχόμενο. Τέτοιες, δα, πολυτέλειες δεν μπορούσαν να ΄ναι σε καθημερινή χρήση για όλες. Τα φορούσαν σίγουρα οι νυφάδες . . . Περισσότερα

σύξυλος -η -ο

ο επιβάτης βάρκας όπου βυθίστηκε μαζί μ΄ αυτήν ο αποσβολωμένος, ο άναυδος . “μόλις του πήγαν το χαμπέρι έπεσε σύξυλος”

σύρ(ι)πο

Σύρ(ι)πο /τὸ/ (σὺν-ρέπω) = ἡ ἔναρξις τῆς νυκτός, τὸ λυκόφως.

συργιά (η)

ή σύργια σκουριά που πιάνουν τα σιδερένια σκεύη, π.χ. τα κουταλοπίρουνα, τα οποία έδιναν στον καλαμαντζή για καλάισμα (κασσιτέρωμα) Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Συργιά = σκουριά, σύργιασε τό κουτάλι (σκούριασε τό κουτάλι(. Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

συργούν(ι)

υποτελής, υπηρέτης. “τον έχ΄νε συργούν΄ κι άλογο” μτφρ.: ταχυδρόμος. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Συργοῦν(ι) /τὸ/ (Ἀ. Τ. σεϊράν, Ἰ. surgere;) = ταχυδρόμος, ἀποκρισάτορας, ὑπηρέτης: «τὸν ἔχνε συργοῦν’ κι’ ἄλογο». βλ. καί τσεργοῦν(ι) Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης  

συρίπωμα

Συρίπωμα /τὸ/ (σὺν-ρέπω) = ἡ ἔναρξις τῆς νυκτός, τὸ λυκόφως. βλ. και συρόπωμα

συρταριόλι

Συρταριόλι /τὸ/ (σύρω, Ἰ. regolo;) = ἄσκοπος πηγαινοερχομὸς ἀέργου, τὸ σῦρτα-φέρτα.

συρτοθ΄λιά (η)

θηλιά εν είδει αγχόνης, που μόλις τραβήξεις το σκοινί πιάνεις το θύμα, από το ποδάρι, το χέρι κ.λπ. Τη χρησιμοποιούσαν οι παλιοί για να πιάνουν τα ζώα και τα πουλιά. Λέγεται και βρόχος. Απειλή: “θα σ΄ βάλω συρτοθλιά να σε πνίξω”. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Συρτοθ(η)λιὰ . . . Περισσότερα

σύσκαρος -η -ο

Σύσκαρος -η -ο (σὺν-ἐσχάρα, «σκαρὶ») = ὁ μετὰ τῆς «ἐσχάρας» άπολλύμενος, ὁ βυθιζόμενος μετὰ τοῦ πλοίου (ἀντίθετον συνθετικῶς ἀλλὰ συνώνυμον τοῦ «σύμψυχος» (αὔτανδρος)).

σύφλογο (το)

περικύκλωση από πυρκαγιά. ” με πήρε το σύφλογο και με τσουρούφλισε” μτφ.: ξαφνικός και βαρύς θυμός: “σύφλογο τον έπιασε κι έπεσε πάνω του να τον ξεσκίσει”. Επίσης για τα σπαρτά που τα καίει ο καιρός και χάνονται: “τα πήρε το σύφλογο” – “τον πήρε το σύφλογο και τον κατάπιε” ΒΑΛ. . . . Περισσότερα

σφ(η)νίζω

Σφηνίζω (Ἰ. sfinire, σφὴν;)  = μισοστεγνώνω ὑπὸ πίεσιν ἢ ἐξάτμισιν. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Σφλέντζα /ἡ/ (Ἰ. sfoglietta, Ἀλ. φλιέτε -α) = λέπυρον, παρασχίς, λεπτὸν φύλλον ξύλου. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

σφαή (η)

η σφαγή, ο λαιμός, ο τράχηλος Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Σφα(γ)ὴ /ἡ/ (σφάζω) = τράχηλος, λαιμός, αὐχήν. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης Σφαή καί σφαγῆ = ὁ λαιμός, καί ἰδίως τό μέρος τοῦ σφαξίματος. Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

σφάκελο, σφακελίδι

Η γνωστή προσβλητική χειρονομία (μούτζα) “που συνιστάται σε άνοιγμα της παλάμης και των δακτύλων του ενός ή και των δύο χεριών και προβολής τους προς την κατεύθυνση αυτού, προς τον οποίον τρέφεται η προσβολή” (Μπαμπινιώτης). Συνοδεύεται συνήθως η κίνηση αυτή με τις φράσεις “πάρε πέντε να ΄χεις δέκα” ‘η “πάρτα . . . Περισσότερα

σφάχτης (ο)

πόνος, νευραλγία της πλάτης> Σε συνταγή λαϊκογιατρού (Θ Κατωπόδη) διαβάζομε: “το ρεβέντι λέγεται Ελληνικά ράριον και είναι εν βασιλικόν ιατρικόν πινόμενον ή με νερόν ή με κρασί. Είναι δια κάθε πόνον και σφάκτην, του σώματος ( Η λαϊκή ιατρική στη Λευκάδα, σελ. 125/19). Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής . . . Περισσότερα

σφέκι (το)

το φυσέκι. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Σφέκ(ι) /τὸ/ = φυσίγγιον, φυσέκι. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

σφελαγγόδρομος

πιθανόν ο περίδρομος. Ένα ξόρκι “για τον σφελαγγόδρομο” λέει: “Έλα αφέντη μου Χριστέ και κυρούλα η Παναγία, πρώτη γιατρειά του κόσμου, ο σφελαντιάς, ο σφελαγγόδρομος, ο περίδρομος να μαραθεί …” Από τη σειρά βιβλίων “Λαογραφικά της Λευκάδας” του Πανταζή Κοντομίχη

Click to listen highlighted text!