Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου   Click to listen highlighted text! Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου

Ψάχνετε κάτι;

Γράψτε την λέξη που ακούσατε ή διαβάσατε και δείτε τι ακριβώς σημαίνει στην Λευκαδίτικη διάλεκτο!

Όλες οι λέξεις στο Τ

τσουκνίδα (η)

οι θεραπευτικές της ιδιότητες: «Περί εκείνους οπού έχουν πέτρα, ήουν π(ου)ρί. Πάρε τζουκνίδα μαζί με τον σπόρον της και βάλε τηγάνισέ τα και βάλτα απάνου εις τα νεφρά [και] φάσκιωσ΄ τον καλά και θέλει θαμάσεις» (Ν.Παπαδάτος – Η λαϊκή ιατρική στη Λευκάδα, σελ. 70/17).

τσούλα (η)

προβατίνα κονταυτιάρα (με κοντά αυτιά) Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσούλα = προβατίνα μέ μικρά καί ἀτροφικά αὐτιά. Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

τσουλαφτιάζομαι

σαν κάτι ν΄ ακούω, γέρων τα αυτιά μου ν΄ ακούσω, στήνω αυτί ανήσυχο. Υποψιάζομαι κάτι. «Εγώ το τσουλαφτιάστηκα». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσ(ου)λαφτιάζομαι (σιλὸς-ὠτίον -άζομαι) = κλίνω τὰ ὦτα πρὸς τὰ πλάγια ἐξ ἀνησυχίας, ἐντείνω τὴν προσοχὴν ἐν καχυποψίᾳ. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης    Τσλαφτιάστηλα. . . . Περισσότερα

τσουμπές (ο)

επενδυτής νυφικός της παραδοσιακής λευκαδίτικης φορεσιάς, «ρωμαίικα«, που σκεπάζει ώμους και πλάτες, κατεβαίνει ως κάτω και σέρνεται απλωτός με καλοσιδερωμένες πιέτες (κανάλια). Είναι ανοιχτός μπροστά. Τον τσουμπέ της νύφης κατά τη συνοδεία τον βαστάνε πίσω δύο σερνικά παιδιά και για να μη λερώνεται, αλλά και για να κάμει η νύφη . . . Περισσότερα

τσούμπος (ο)

κούτσουρο, απόκομμα χοντρού κλαδιού ή κορμού δέντρου Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσοῦμπος /ὁ/ (Ἰ. ceppo) = κεκομμένον στέλεχος χονδροῦ κλάδου ἢ δένδρου (τύμβος) = προεξοχὴ πράγματος, ἔξαρσις τοῦ ἐδάφους, μικρὸν ὕψωμα. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

τσούπι (το)

η γωνιά του τοίχου του σπιτιού. Τσούπια του σπιτιού = οι 4 γωνίες των εξωτερικών πλευρών των τοίχων. Στις 4 γωνίες αυτές, κατά το δωδεκαήμερο, σκορπούν στάχτη για να φεύγουν τα παγανά. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσοῦπ(ι) /τὸ/ (Ἰ. ciuffo, Ἀλ. τσούπ-ι) = τὸ ἀέτωμα τῆς . . . Περισσότερα

τσούπρα (η)

η θυγατέρα. «Έχω τρεις τσούπρες … και καταλαβαίνεις τι ρούχα θέλω να τις προικίσω» – «Μαρή τσούπρα, δε μαζεύεσαι τώρα στο σπίτι σου;». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσούπρα /ἡ/ (Ἀλ. τσούπε-α, Β. τσούπα) = ἡ θυγατέρα, ἡ νεᾶνις. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

τσουρ (το)

Μονοσύλλαβη λέξη, που κλείνει μέσα της την αρχαία λέξη ούρον, πληθυντικός ούρα (και ούρος). Οι μητέρες προτρέπουν τα παιδιά τους για να μη βρέχονται να κάμουν το τσουρ τους (κατ-ουρήσουν) έξω από το βρακί τους. Τότε τ΄ αγόρια φορούσαν βρακοφούστανα (συνδυασμός βρακιού και φουστανιού). Επικράτησε η λέξη κυρίως απ΄τον ήχο, . . . Περισσότερα

τσουράπι (το)

χοντρή μάλλινη κάλτσα τσουράπω = η ζωηρή και ελεύθερη κοπέλα. «Είδες τι μας έκανε η παλιοτσουράπω;» – Μωρή τσουράπωωω!». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσουράπια = χοντρές μάλλινες πλεχτές κάλτσες. Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

τσουρλάρω

πίνω κρασί. «Όλη μέρα τσουρλάρει η γριά». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσο(υ)ρλάρω (Ἰ. zurlare) = πίνω, οἰνοποτῶ. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

τσοῦρμο

Τσοῦρμο /τὸ/ (Ἰ. ciurma) = πλήρωμα, συνεργεῖον, ὁμοχειρία, ὁμάς, συγκέντρωσις προσώπων.

τσουρμώνω

περιτριγυρίζω κάποιον μαζί με άλλους. «Με τσουρμώσανε οι γύφτοι» – «Μας ετσουρμώσανε οι μύγες» – «Μας ετσουρμώσανε τα σκυλιά». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσουρμώνω (Ἰ. ciurmare) = συγκεντροῦμαι πέριξ τινὸς ἢ ἐπί τινος, ἐπιπίπτω κατά τινος ὁμαδικῶς: «τὸν ἐτσουρμώσαν’ ἡ μῦγες». Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

τσούρναρο /ὁ/

Τσούρναρο /ὁ/ (Ἰ. sciorinare) = ξηρὸν ὑπόλειμμα κλαδονομῆς εἰς τὸ ὕπαιθρον, ξηρὸν ἀπόρριμμα κλαδίσκου θάμνου κατάλληλον διὰ προσάναμμα.

τσούφα (η)

τούφα, μάτσος λεπτοκλάδα ή μάτσος τρίχες Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσούφα /ἡ/ (Ἰ. ciuffo -etto) = θύσανος, δέσμη ἀκροκλαδίων ἢ τριχῶν, θαμνώδης προεξοχή. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

τσουφλώνω

βουλώνω, φράζω. «Έτσούφλωσε ο νεροχύτης». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τσουφλώνω (εἰς, σὺν-φλόος) = ἐμφράσσω, ἐμφράσσομαι ἀθελήτως. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης

τσῦπα

Τσῦπα /ἡ/ (σῦφαρ, Ἀ. Τ. ἡσαbὲ) = κεφαλόδεσμος γυναικῶν (ἐγχωρίας ἀμφιέσεως), αἰδημοσύνη, σεμνότης.

τσωπαίνω

Τσωπαίνω = σιωπαίνω, παύω τὴν ὁμιλίαν, σιωπῶ. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης    Σωπαίνω, σιωπώ. Προστακτική τσώπα αντί σιώπα. Καρσάνικα Γλωσσικά Ιδιώματα – Δημ. Κατωπόδης

τσῶφλι -ο καί τσόφλι -0

Τσῶφλι -ο καί τσόφλι -ο (ἐξώφλοιον) = κέλυφος, περίβλημα. Tα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης Τσώφλοιο § ἡ ἔξω φλοῦδα, κυρ. τῶν ὠῶν, καρύων καὶ τῶν ἄλλων ξυλοδέρμων καρπῶν. Σημ. Ἐκ τοῦ ἐξώφλοιον (Σύλλ. 44). Σύλλαβος – Ιωάννου Σταματέλου  

τυλιγάδι (το)

ξύλινο διχαλωτό στις δύο άκρες του ραβδιού – το λένε και φουρκέτα – στο οποίο τυλίγουν το νήμα από τα αδράχτια. Το γνέμα που μαζεύεται μ΄ αυτό τον τρόπο, από διχάλα σε διχάλα, το λένε ματσέτα, κούκλα ή φκερωσά. βλ. τηλιγάδι Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τυλιγγάδι ξυλίνη . . . Περισσότερα

τυλώνω

σκληρύνω. «Ετύλωσαν οι φλέβες μου». Λέγεται και για τα πολύ γεμάτα ασκιά και για την κοιλιά των ανθρώπων και ζώων. «Την ετύλωσε για καλά» ΒΑΛ. Φωτεινός, Α΄: «Ο ήλιος του φθινόπωρου του ρόδιζε την όψη / ετύλλωνε τη φλέβα του, του πύρωνε τα χείλη». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – . . . Περισσότερα

τυφλίτης

φίδι βραδυκίνητο, χωρίς δηλητήριο. Η βραδυκινησία του, οφείλεται – κατά τη λαϊκή αντίληψη – στο ότι δε βλέπει καλά ή καθόλου. Μόνο τα Σάββατα – λένε – βλέπει ο τυφλίτης. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Τ(υ)φλίτ(η)ς /ὁ/ (τυφλῖνος) = ἀνιοβόλος ὄφις βραδυκίνητος μὲ μικροτάτους ὀφθαλμούς. (τοῦτον πρόληψις . . . Περισσότερα

τυχαίνει

Τυχαίνει § πρέπει, ἁρμόζει. Π. λεβέντη μ᾿, δὲ σοῦ ᾿τύχαινε νὰ κατεβῇς ᾿ς τὸν Ἅδη (ᾎσμ. 20). Σημ. Ὁ Βυζ. παραλ. τὴν σημασ. ταύτην.

Click to listen highlighted text!