Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου   Click to listen highlighted text! Welcome to Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου

Ψάχνετε κάτι;

Γράψτε την λέξη που ακούσατε ή διαβάσατε και δείτε τι ακριβώς σημαίνει στην Λευκαδίτικη διάλεκτο!

Όλες οι λέξεις στο Ν

νεροκράτης (ο)

το πλατύ αυλάκι, η δεξαμενή νερού του νερόμυλου, κοινώς λόμπος. φυτό ιαματικό. Συνταγή από γιατροσόφι: «Εις αμπόδεμα. Να εύρεις το χορτάρι, όπου το λένε νεροκράτη, όπου είναι εις τες νεροσυρμές, να τηράξεις εις τις κορφές του και έχει σκουλήκια. Και μάσε τα και πότισε τον άντρα τρία από αυτά και . . . Περισσότερα

νερόκρινος (ο)

νερόκρινος ο γαλάζιος. Το φυτό νερόκρινος χρησιμοποιούνταν στη λαϊκή ιατρική. Η σχετική συνταγή (από γιατροσόφι) λέει: «Περί τον νερόκρινον τον γαλάζιον. Τη ρίζα του να τη βγάλει να τη στεγνώσει και κάμε την αλεύρι και ανακάτωσ΄ τη με μέλι ή με αυγό, ρούφα το. Όποιος έχει ζοχάδες, ας το φάγει πολλές . . . Περισσότερα

νερομπάζω

μπάζω νερό, τραβάω υγρασία. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νερομπάζω (ναρὸς-ἐμβάζω) = ἀπορροφῶ ὑγρασίαν, διαποτίζομαι. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης

νερομπάμπαλη (η)

φαγητό πολύ πρόχειρο και φτωχό των πεινασμένων χωρικών: κομμάτια ψωμί σε ζεστό νερό με λίγο λάδι από πάνω, λίγη ρίγανη και αλάτι. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νερομπάμπαλη /ἡ/ (ναρὸς-παιπάλη) = πρόχειρον φαγητὸν ἐκ τεμαχίων ἄρτου εἰς θερμὸν ὕδωρ μετ’ ἐλαίου κ.λπ. Καρυκευμάτων. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος . . . Περισσότερα

νερόμυλος

Νερόμυλος, § ὁ διὰ τοῦ ὕδατος κινούμενος μύλος. Σημ. Τὰ συστατικὰ αὐτοῦ εἶνε: 1) ἀδράχτι, ἐφ᾿ οὗ στηρίζεται ἡ φτερωτή· 2) ἀλευρωθήκη), τὸ μέρος, ἔνθα συνάζεται τὸ ἄλευρον, 3) βελόνι ἢ κεντρί, τὸ σημεῖον, ἐφ᾿ οὗ ἐρείδεται ἡ φτερωτή· 4) βραχιόλια, σίδηρα στρογγύλα, δι᾿ ὧν συσφίγγεται ἡ φτερωτὴ καὶ ὁ . . . Περισσότερα

νερόπιασμα (το)

ο δρόπικας, κοινώς δροπίκι. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νερόπιασμα /τὸ/ (ναρὸς-πιάζω) = ὕδρωψ, δρόπικας, δροπίκι. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης

νεροπλούτς

Φαγητό με πολύ νερό. «Το κανες, λέμε, νεροπλουτς». Το δεύτερο μισό της ιδιωματικής αυτής λέξης, το πλούτς, είναι ηχομιμητικό. Πρβλ. και «πλάτσα-πλούτσα» ( ήχος του νερού).  

νεροσταλίδα

Νεροσταλίδα φλύκταινα γινομένη ἐκ καύματος καὶ εἶδός τι μυκήτων λίαν ὑδαρῶν.

νεροσυρμὴ

Νεροσυρμὴ § τόπος κατατριβόμενος ὑπὸ τοῦ ὕδατος. Σημ. Ἐκ τοῦ νερὸν – σύρω.

νεροτρουλίδα (η)

ο φλύαρος άνθρωπος, ο ενοχλητικός πολυλογάς. φράση: «Είσαι μια νεροτρουλίδα, μας εσαμπάτισες. Δε σταματάς τώρα; το πουλί νεροτρουλίδα, που ζει στα έλη και τις ακτές, εξ ου και ακτίτης. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νεροτρ(ου)λίδα /ἡ/ (ναρός, Ἰ. trillare) = τὸ ἐλόβιον πτηνὸν ἀκτίτης, φαλαρόπους, οἰδίκνημος, ἄνθρωπος . . . Περισσότερα

νερωμένο, το

Νερωμένο, το: (εννοείται το κρασί), ο κεκραμένος οίνος με νερό. Μτχ. παθ. παρακ. του νερώνω, αρχ. νηρόν, νερό.

νέσπολα

Νέσπολα /ἡ/ (Ἰ. nespolo) = τὸ ὀπωρικὸν μέσπιλον, μέσκουλα. βλ. και μεσπολιά

νετάρω

τελειώνω, εξοφλώ, «ενετάρισα τις δουλειές μου» ή «πάει αυτός, ενετάρισε …», δηλ. δεν έχε ελπίδες, εφτώχυνε, χρεοκόπησε.

νέτος -α -ο

άδειος, τελειωμένος, ηττημένος, εξοφλημένος. φράσεις: «Είμαι νέτος» – «έμεινα νέτος-σκέτος», δηλ. έμεινα χωρίς ελπίδα. επίρρ.: νέτα = τέλειωσαν όλα, οριστικά στα καράβια: «είμαστε νέτα» = ξεφορτώσαμε (ιτ. netto = καθαρός, σκέτος).

νευροχαλαστικόν (το)

όνομα αλοιφής στη λαϊκή ιατρική: «αλοιφή λεγόμενη νευροχαλαστικόν, γίνεται από ρίζα δεντρομολόχας, λινόσπορο και σκυλοκρέμμυδα». (η λαϊκή ιατρική στη Λευκάδα, σελ. 177).

νια

μια. «νια βολά κι έναν καιρό» – «νια δεκάρα φαΐ» – «δεν αξίζεις νια δεκάρα» – νια πεντάρα δ΄λειά δεν κάνεις». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νιὰ = μία, μιά, ἅπαξ καί, ἀφοῦ, ἐφόσον: «νιὰ βολά», «νιὰ πατάϊα», «νιὰ κι’ ἦρτες», «νιὰ κιὸ» = καὶ ὅμως, μάλιστα . . . Περισσότερα

νιάζω

νιαουρίζω, μιμούμαι τη φωνή της γάτας. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νιάζω /ἠχητ./ = νιαουρίζω, κλαίω μὲ λεπτὴν φωνὴν σἂν γάτα. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης

νιάνιαρο (το)

το μικρό και αδύνατο, το καχεκτικό παιδί. «Θα μας μάθει το νιάνιαρο, τώρα, γράμματα;». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νιάνιαρο /τὸ/ (Ἰ. gnagnera) = νήπιον, μικρόσωμος, καχεκτικός. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης    Έχει σχέση με τη λέξη νινί, που προέρχεται από το μεσαιωνικό νήνιον ή νηνίον, . . . Περισσότερα

νικαστράρω

Ν(ι)καστράρω (Ἰ. incastrare) = συναρμόζω παρεισακτικῶς, συνάπτω μὲ εἰσχώρησιν (ἀρσενικὸ-θηλυκὸ) κατὰ μῆκος. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης νικαστράρω: συναρμόζω μέ εἰσχώρηση (ἀρσενικό-θηλυκό), (IT. incastrare). Λεξικό Ιδιωματικών Όρων — Χαρά Παπαδάτου

νιόκος (ο)

ζυμαρικόν σε μέγεθος κόκκου ρυζιού ή φακής, αλλιώς κριθαράκι. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Νιόκκος /ὁ/ (Ἰ. nocciolo;) = τὸ ζυμαρικὸν κριθαράκι. Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης Νιόκος = τό ζυμαρικό (κριθαράκι). Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

νισάφι (το)

αρκετά, ως εδώ, φτάνει πια. φράσεις: «α-κειό, ν΄σάφ΄ τόσες ώρες, δε βαρέθηκες παιγνίδι;» – «κάμε ν΄σάφ΄ παιδί μου». Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Ν(ι)σάφ(ι) /ἐπίρ./ (Ἀ. Τ. ἰνσὰφ) = ἀρκετά, μὴ περαιτέρω, μὴ χειρότερα, ἐπιείκεια, δικαιοσύνη. «κάμε νσὰφ μωρέ». Τα Λευκαδίτικα — Χριστόφορος Λάζαρης

νισεστὲς

Νισεστὲς ΚΝ. § λεπτότατον σιτάλευρον, κατασκευαζόμενον διὰ τῆς συνθλίψεως ἐβρεγμένου σίτου· τοιουτοτρόπως ἀποβάλλει ὁ σῖτος γαλακτώδη τινὰ οὐσίαν, ἥτις κατακρημνιζομένη εἰς ἀγγεῖον, παράγει τὸν καλούμενον νισεστέ. Σημ. ἡ λ. φαίνεται ἔκφυλος. Σημ. Ἡ λ. αὕτη κατὰ μέν τινας εἶνε Τουρκικἠ (Βυζ. ἐν λ. καταστατὸν) κατὰ δέ τινας Ταρταρικὴ (Γ. Κρομμ. . . . Περισσότερα

νιτερέσο (το)

το συμφέρον, το ενδιαφέρον, το κέρδος. Παροιμ. : «για το ξένο νιτερέσο, άφ΄κε τ΄ μπόρτα της περέσι«. Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης Ν(ι)τερέσο /τὸ/ (Ἰ. interesse) = ἐνδιαφέρον, συμφέρον, κέρδος, δοσοληψία, ὑπόθεσις. Τα Λευκαδίτικα – Χριστόφορος Λάζαρης    Και ν(ι)τερεσάδα. Το συμφέρον, ιταλιστί interesso από το λατινικό . . . Περισσότερα

Click to listen highlighted text!